Darjeelingforyou.com March 30, 2021

 

वर्ण (Letter)



अर्कोटुक्रा हुन नसक्ने मूल आवाज वा ध्वनिलाई वर्ण वा अक्षर भनिन्छ। 
वा
अरू कुनै वर्णको सहायताबिना स्वतन्त्र रूपमा उच्चारण हुने वर्णलाई स्वर वर्ण भनिन्छ। जस्तै 

द् + ऐ, , क् + अ |

वर्णहरूको समूहलाई वर्णमाला पनि भन्दछन्|




वर्ण दुइ प्रकारका वा श्रेणी छन्


(क) स्वर वर्ण (Vowel) - अर्को वर्णको सहायता बिना पूरा उच्चारण हुने वर्णलाई स्वर वर्ण भन्दछन्। स्वर वर्ण एघारवटा हुन्छन्--
अ, आ, इ, ई, उ, ऊ, ऋ, ए, ऐ, ओ, औ।

स्वर वर्ण पनि दुई प्रकारका हुन्छन् |


(क) हस्व स्वर - उच्चारण गर्न कम समय लाग्ने स्वर वर्णलाई हस्व स्वर वर्ण भन्दछन्। जस्तै

-- अ, इ, उ, ऋ ।


(ख) दीर्घ स्वर - उच्चारण गर्न धेरै वा बेशी समय लाग्ने स्वर वर्णलाई दीर्घ स्वर

भन्दछन्। जस्तै - आ, ई, ऊ, ए, ऐ, ओ, औ।।


(ख) व्यञ्जन वर्ण (Consonant)- स्वर वर्णको सहायता बिना पूरा उच्चारण नहुने वर्णलाई व्यञ्जन वर्ण भन्दछन्। जस्तै
- ख् +अ = ख, च् +अ = च, फ्+ अ= फ आदि ।
नेपाली भाषामा तेत्तीसवटा () व्यञ्जन वर्ण छन् र व्यञ्जन वर्ण तीन प्रकारका छन् |


(क) स्पर्श वर्ण - 


क् ख् ग् घ् ङ् (कवर्ग)
च् छ् ज् झ् ञ् (चवर्ग)
ट् ठ ड् ढ् ण् (टवर्ग)
त् थ् द् ध् न् (तवर्ग)
प् फ् ब् भ् म् (पवर्ग) |

(ख) अन्तःस्थ वर्ण - यू र् ल् व् |




(ग) ऊष्म वर्ण - श् ष् स् ह् |


अन्य वर्ण - नेपाली भाषामा अरू वर्ण क्ष, त्र, ज्ञ, ड, ढ़ पनि छन्। क्ष, त्र, ज्ञ मूल वर्ण होइनन् । यी संयुक्ताक्षर हुन्।जस्तै क् + ष = क्ष, त् + र = त्र, ज् + ञ = ज्ञ । ड र ढ को मन्तिर बिन्दु लाएर लेख्ता ड़, ढ़ हुन्छ। जस्तै -- भेड़ो, पढ़, घोड़ा आदि |


वर्णका उच्चारण-स्थान - मुखको जुन स्थानबाट जुन वर्णको उच्चारण हुन्छ, त्यो स्थान त्यस वर्णको
उच्चारण-स्थान हुन्छ। उच्चारण-स्थानअनुसार वर्णलाई नौ भागमा बॉडून सकिन्छ ।













Post a Comment

Author Name

Contact Form

Name

Email *

Message *

Powered by Blogger.